Geopolitieke spanningen en overheidsopdrachten: voorzichtigheid blijft geboden
De recente spanningen in het Midden-Oosten, en meer bepaald de oorlog in Iran, zorgen voor stijgende energieprijzen en dreigende verstoringen in de aanvoer van grondstoffen en materialen. Dat deze ontwikkelingen gevolgen hebben voor de uitvoering van overheidsopdrachten, staat buiten kijf.
Tegelijkertijd rijst de vraag in welke mate deze omstandigheden vandaag reeds kunnen worden ingeroepen als “onvoorzienbare omstandigheden” in de zin van artikel 38/9 KB Uitvoering.
- Geen automatische kwalificatie
Hoewel de impact op lopende opdrachten reëel en aanzienlijk kan zijn, is het voor aanbesteders op dit ogenblik te voorbarig om de huidige geopolitieke situatie systematisch als een onvoorzienbare omstandigheid in de zin van artikel 38/9 KB Uitvoering te kwalificeren.
Een automatische toepassing van de herzieningsregeling is dus niet aan de orde: elke situatie vereist een concrete en individuele beoordeling.
- Wanneer is herziening wél mogelijk?
Een aanpassing van de opdracht kan slechts worden overwogen wanneer de opdrachtnemer aantoont dat:
- de omstandigheden redelijkerwijs niet voorzienbaar waren bij indiening van de offerte;
- deze niet konden worden vermeden; en
- de gevolgen ondanks alle redelijke inspanningen niet konden worden opgevangen en het contractueel evenwicht ernstig verstoren.
Indien aan deze voorwaarden is voldaan, kan een herziening worden toegestaan, bijvoorbeeld in de vorm van een termijnverlenging, een financiële compensatie of – in uitzonderlijke gevallen – de beëindiging van de opdracht.
- Spelregels strikt naleven
Een beroep op deze regeling vereist een strikte naleving van de wettelijke formaliteiten:
- Tijdige melding: de ingeroepen omstandigheden moeten binnen 30 dagen schriftelijk worden gemeld, met een beknopte toelichting van de impact op prijs en uitvoering
- Becijferde rechtvaardiging: een gemotiveerd en becijferd herzieningsverzoek moet nadien binnen de wettelijke termijnen worden ingediend
- Bewijslast: de opdrachtnemer moet concreet aantonen dat aan alle voorwaarden is voldaan
Voor aanbesteders is het aangewezen om dergelijke meldingen formeel te bevestigen, zonder zich reeds uit te spreken over de gegrondheid ervan.
- Belangrijke grenzen: geen automatisme, geen eenzijdigheid
Twee principes verdienen bijzondere aandacht:
- Schadebeperkingsplicht: opdrachtnemers moeten aantonen dat zij alle redelijke maatregelen hebben genomen om de impact te beperken
- Verbod op eenzijdige prijsverhoging: prijzen kunnen niet eenzijdig worden aangepast buiten de contractuele of wettelijke mechanismen
Met andere woorden: niet elke prijsstijging of leveringsprobleem geeft automatisch recht op compensatie.
- Conclusie
De geopolitieke context brengt onzekerheid met zich mee, maar wijzigt het juridische kader niet. Herziening blijft mogelijk, maar enkel onder strikte voorwaarden en na een grondige toetsing per dossier.
Voor aanbesteders blijft de kernboodschap: bewaak het contractueel evenwicht, maar vermijd een al te soepele toepassing van deze uitzonderingsregeling.
Wordt u geconfronteerd met een verzoek tot herziening of twijfelt u over de toepassing van artikel 38/9 KB Uitvoering in een concrete opdracht?
Aarzel dan niet om vrijblijvend contact met ons op te nemen. Stuur uw vraag naar info@rasschaertadvocaten.be
