Europese Commissie stelt nieuwe Public Procurement Act voor
Europese Commissie stelt nieuwe Public Procurement Act voor: grondige hervorming van het Europese aanbestedingsrecht
Op 9 september 2026 heeft de Europese Commissie haar voorstel voor een nieuwe Public Procurement Act gepubliceerd.
Het voorstel bevat een aantal opvallende (voorstel van) wijzigingen.
Vereenvoudiging van de plaatsingsprocedures
De Commissie wil het huidige procedurelandschap aanzienlijk vereenvoudigen.
Het aantal procedures wordt teruggebracht van vijf naar drie. Voortaan staan twee hoofdprocedures centraal: de openbare procedure, waarbij ondernemers van bij de start een (eerste) offerte indienen, en de dynamische procedure, waarbij ondernemers eerst tot de procedure toetreden en vervolgens worden uitgenodigd om voor concrete opdrachten een offerte in te dienen of daarover te onderhandelen. Daarnaast wordt een afzonderlijke innovatieprocedure ingevoerd voor de ontwikkeling en aankoop van innovatieve oplossingen die nog niet op de markt beschikbaar zijn.
Beide hoofdprocedures kunnen met of zonder selectiecriteria en met of zonder onderhandelingen worden georganiseerd. Daarmee wil de Europese Commissie aanbestedende overheden meer flexibiliteit bieden bij de keuze en inrichting van de plaatsingsprocedure.
Ook voorafgaande marktconsultaties worden sterk aangemoedigd.
Meer nadruk op prijs én kwaliteit
Ook de wijze waarop offertes worden beoordeeld, wordt hervormd.
Het voorstel stelt de beste prijs-kwaliteitsverhouding centraal. Als uitgangspunt wordt bij de beoordeling een minimale weging van 30% voor kwaliteitscriteria vooropgesteld.
Voor opdrachten die naar hun aard arbeidsintensief zijn, bedraagt die minimale kwaliteitsweging 50%.
Van deze minimumweging kan worden afgeweken wanneer de vereiste kwaliteit voldoende kan worden verzekerd via technische specificaties, uitvoeringsvoorwaarden of een combinatie daarvan. Het voorstel kiest op dat vlak dus voor een systeem waarbij de aanbestedende overheid de keuze voor een lagere kwaliteitsweging moet kunnen verantwoorden.
Selectiecriteria worden verder begrensd
Het voorstel beoogt ook de toegang van ondernemingen, en in het bijzonder van kmo’s, tot overheidsopdrachten te vergemakkelijken.
Zo mag een aanbestedende overheid in beginsel geen eerdere ervaring met overheidsopdrachten als dusdanig verlangen als voorwaarde voor deelname. Een dergelijke eis is enkel mogelijk wanneer dit wordt gerechtvaardigd door de complexiteit of de aard van de opdracht.
Ook financiële selectievereisten worden beperkt. Volgens het voorstel mag de vereiste minimale jaaromzet in beginsel niet hoger liggen dan 50% van de geraamde opdrachtwaarde.
Europese voorkeur krijgt uitdrukkelijke rechtsgrond
Een bijzonder opvallend onderdeel van het voorstel betreft de toegang van ondernemingen en producten uit derde landen.
De Public Procurement Act creëert een kader voor een “European preference”. Onder bepaalde voorwaarden kunnen aanbesteders bijvoorbeeld deelname beperken of bij de beoordeling rekening houden met de Europese oorsprong van ondernemingen, goederen, diensten of werken. Dat moet wel passen binnen de internationale handelsverplichtingen van de EU.
Meer nadruk op duurzaamheid
Ook groen en circulair aanbesteden wordt sterk verankerd in het nieuwe kader. Europa zou verplichte groene criteria kunnen vastleggen voor bepaalde productcategorieën, bijvoorbeeld rond energie-efficiëntie, circulariteit, gerecycleerde materialen en levenscyclusinformatie.
Digitalisering en het once-only-principe
Ook digitalisering vormt een belangrijke pijler van het voorstel. De Commissie wil de verschillende elektronische aanbestedingssystemen binnen Europa met elkaar verbinden via een gemeenschappelijk interoperabiliteitsnetwerk. Dit moet het voor ondernemingen eenvoudiger maken om ook in andere lidstaten aan overheidsopdrachten deel te nemen.
Daarnaast wordt voorzien in een Europese elektronische dienst waarmee onder meer informatie over uitsluitingsgronden, selectiecriteria en de oorsprong van ondernemingen digitaal kan worden gecontroleerd. Daarbij staat het once-only-principe centraal: ondernemingen zouden gegevens die reeds beschikbaar zijn niet telkens opnieuw moeten aanleveren.
Eén rechtstreeks toepasselijke Europese regeling
De gekozen vorm is minstens even belangrijk als de inhoudelijke wijzigingen.
De Commissie kiest niet voor drie nieuwe richtlijnen, maar voor één Europese verordening. Die keuze moet volgens de Commissie verschillen tussen nationale omzettingen verminderen en een uniformer Europees aanbestedingsrecht tot stand brengen.
Nog geen definitieve regelgeving!
De tekst is op dit ogenblik een voorstel van de Europese Commissie. Het voorstel moet nog worden behandeld door het Europees Parlement en de Raad volgens de gewone wetgevingsprocedure.
De tekst kan tijdens dat wetgevingsproces dus nog wijzigen.
Niettemin maakt het Commissievoorstel duidelijk welke richting het Europese aanbestedingsrecht uitgaat: minder afzonderlijke procedures, meer ruimte voor onderhandelingen, een sterkere focus op kwaliteit en strategische doelstellingen, meer aandacht voor Europese economische belangen en meer digitalisering.
Rasschaert Advocaten volgt het verdere wetgevende traject op de voet.
